اسانس ها مخلوطی از ترکیبات روغنی فرار بوده که به عنوان یک متابولیت ثانویه در گیاهان دارویی ساخته می شوند. بر اساس نظریه سازمان استانداردسازی بین المللی, اسانس ها به عنوان محصولات استخراجی از منابع گیاهی یا میوه جات با استفاده از روش تقطیر با بخار یا آب در نظر گرفته می شوند. ترکیبات شیمیایی آن ها بر اساس فاکتورهایی همچون گیاه, محیط و روش استخراج بسیار متفاوت می باشد. اسانس ها به دلیل ویژگی ضد میکروبی, ضد اکسیدانی, ضد التهابی و ضد سرطان می توانند جایگزین مناسبی در زمینه های غذایی و دارویی باشند, امروزه با افزایش آگهی های تولیدکنندگان در به کارگیری مواد طبیعی به ویژه در مواد غذایی, آرایشی و بهداشتی و دارویی اسانس ها محبوبیت بیشتری پیدا کرده اند. بررسی حاضر خلاصه ای جامع در مورد تعریف اسانس, روش استخراج از گیاهان دارویی, فعالیت بیولوژیکی و فارماکولوژیکی, بررسی ترکیبات شیمیایی و نیز مزایای بالقوه اسانس ها به منظور افزایش سطح سلامتی جامعه را ارایه می دهد. داده های مربوط به این پژوهش حاصل جست وجو در پایگاه های اطلاعاتی مانند Science Direct, Elsevier, PubMed,Google scholar و SID از سال 2005 تا 2015 و با استفاده از کلیدواژه های اسانس, گیاهان دارویی, افزودنی طبیعی, خواص درمانی اسانس ها, Medicinal Plants,Essential Oil و Natural Additive می باشد. اسانس ها فعالیت های ضد میکروبی گسترده ای دارند و در بسیاری از موارد سبب از بین بردن باکتری ها, قارچ ها و ویروس ها می شوند, بدون اینکه اثرهای نامطلوبی بر سلامت مصرف کننده داشته باشند. در این بررسی عمده ترین ترکیبات شیمیایی مشترک در اسانس های گیاهی شامل تیمول, آلفا پینن, بتا پینن, کارواکرول, لینالول, ژرماکرن و کومین آلدهید بود. همچنین اسانس ها فعالیت ضد التهابی, آنتی اکسیدانی و بسیاری خواص فارماکولوژیکی با دامنه وسیع دارند که کاربرد آن ها را به عنوان فرآورده های طبیعی دوچندان می سازد. اسانس ها فعالیت های بیولوژیکی و فارماکولوژیکی بالقوه ای داشته و بنابراین دارای کاربردهای فراوانی در حوزه داروسازی و صنایع غذایی می باشند.
مطالب مرتبط
28
دسامبر
روش های عصاره گیری
استخراج گیاهان به فرآیندی اطلاق میشود که جهت بهدست آوردن ترکیبات فعال گیاهی، روغنهای اسانسی یا دیگر مواد ارزشمند از مواد گیاهی استفاده میشود. در ادامه روشهای رایج استخراج گیاهان آورده شدهاند:
- **تقطیر بخاری:**
– این روش به طور معمول برای استخراج روغنهای اسانسی از گیاهان خوشبو استفاده میشود.
– بخار از طریق مواد گیاهی عبور کرده و باعث تبخیر روغن اسانسی میشود.
– بخار سپس منجمد و به عنوان مایع جمعآوری میشود.
- **استخراج با حلال:**
– حلالهای آلی مانند اتانول یا هگزان برای حل کردن و استخراج ترکیبات گیاهی استفاده میشوند.
– سپس حلال تبخیر شده و ترکیب به دست آمده، ممکن است یک استخراج خام یا یک ترکیب خاص باشد.
- **فشار سرد:**
– این روش به طور معمول برای استخراج روغنها از میوهها و دانهها استفاده میشود.
– مواد گیاهی به صورت مکانیکی فشرده شده و روغن زیر اثر گرما از مواد جدا میشود.
– برای به دست آوردن روغنهای خوراکی مناسب است.
- **استخراج با فشار بالا (SFE):**
– CO2 اغلب به عنوان یک مایع فشار بالا برای استخراج ترکیبات استفاده میشود.
– زیر فشار و دماهای بالا، CO2 به یک مایع فشار بالا با ویژگیهای همزمان مایع و گاز تبدیل میشود.
– این روش دقیق است و اجازه استخراج انواع ترکیبات را میدهد.
- **مکریشن:**
– مواد گیاهی به یک حلال (معمولاً اتانول یا روغن) برای یک مدت طولانی مغز شده و ترکیبات گیاهی توسط حلال جذب میشوند.
– سپس حلال تبخیر شده و ترکیب به دست آمده، ممکن است یک استخراج خام یا یک ترکیب خاص باشد.
- **استخراج ساکسلت:**
– این فرآیند شامل استفاده مداوم از یک دستگاه ساکسلت است.
– مواد گیاهی در یک دسته قرار داده میشود و یک حلال به طور مکرر از طریق مواد گیاهی گردش میکند.
– حلال منجمد شده و مواد استخراج شده را جمعآوری میکند.
- **استخراج با فراصوت (UAE):**
– موجهای فراصوت برای استخراج ترکیبات استفاده میشوند.
– این موجها باعث شکستن سلولهای گیاهی میشوند و اجازه میدهند تا ترکیبات زیادی از مواد به دست آید.
28
دسامبر
عصاره اسطوخودوس
گل اسطوخودوس یک گل زیبا و معطر است که از دورانهای قدیم مورد استفاده قرار گرفته است. عصاره این گل، یا همان عصاره اسطوخودوس، به عنوان یکی از محصولات طبیعی با خواص فراوان مورد توجه قرار گرفته و در زمینههای مختلفی از جمله بهداشت و درمان، آرایشی و حتی در آشپزی مورد استفاده قرار میگیرد.
خصوصیات گل اسطوخودوس
گل اسطوخودوس به عنوان یک گیاه آروماتیک با بوی خاص و خواص متعدد شناخته میشود. این گیاه از خانواده گلابی کوهستانی (Lamiaceae) به شمار میآید و در مناطق مختلف جهان، به ویژه در مناطق معتدل گرم، کشت میشود.
خواص عصاره اسطوخودوس
۱. آرامش بخش و مقابله با استرس
عصاره اسطوخودوس برای آرامش بخشی و کاهش استرس مورد استفاده قرار میگیرد. بوی خاص اسطوخودوس میتواند به عنوان یک محرک طبیعی برای افزایش حالت آرامش و افتراق از روزمرگی مفید باشد.
۲. خواص ضد التهابی و ضد باکتریایی
عناصر موجود در عصاره اسطوخودوس، خواص ضد التهابی و ضد باکتریایی دارند. این خصوصیات میتوانند در درمان التهابهای پوستی و مقابله با باکتریها کارآمد باشند.
۳. استفاده در صنعت آرایشی
عصاره اسطوخودوس یکی از محبوبترین مواد طبیعی در صنعت آرایشی است. از آن در تولید عطرها، لوسیونها و شامپوها به عنوان یک محلول طبیعی برای بهبود بوی محصولات استفاده میشود.
۴. کاربردهای آشپزی
گل اسطوخودوس به عنوان یک ادویه معطر در آشپزی نیز کاربرد دارد. افزودن عصاره اسطوخودوس به غذاها و دسرها میتواند به آنها طعم و بوی خاصی ببخشد.
نکات بهداشتی
قبل از استفاده از هر محصول یا عصاره گیاهی، به ویژه در صورت وجود حساسیتها یا شرایط خاص، توصیه میشود که با پزشک یا متخصص بهداشت مشورت کنید.